Suối nguồn — Ayn Rand

Suối Nguồn khởi đầu từ ngày Howard Roark bị đuổi khỏi Học viện Kiến trúc sư Stanton danh giá. Là thước phim nhanh rồi lại chậm qua những ngày tháng anh ở phiêu bạt tìm chỗ đứng cho tài năng của mình. Khoảng thời gian đó, anh đã bị vô số người dè bỉu và tìm cách hãm hại. Anh có số bạn bè đếm trên đầu ngón tay, nhưng từng người trong số họ đều dành cho anh một sự tôn trọng hết mực — kính trọng con người vĩ đại và tài năng về kiến trúc của anh.

Còn những người anh gặp trên thương trường kia, mỗi người chạy theo quyền lực, theo những chuẩn mực xã hội đưa ra. Áp lên mình lớp mặt nạ giả tạo nhưng lại tự cho rằng đó chính là tài năng, là những gì họ sinh ra để có được.

Ai cũng bảo Howard Roark ích kỷ: anh bỏ ngoài tai mọi lời dèm pha và cả lời tán dương; anh làm việc độc lập và không đồng ý tham gia bất kỳ hội nhóm nào — đối với anh, một bản vẽ phải có sự thống nhất từ bên trong đến bên ngoài, và những kiểu kiến trúc cổ điển đã không còn hợp thời vì chúng vay mượn chất liệu của quá khứ mà áp vào lối sống hiện đại. Con người cũng vậy, sản phẩm của một cá thể phải là do cá thể đó bắt đầu định hình và hoàn chỉnh. Người ta cho rằng anh vị kỷ, anh chỉ nghĩ cho chính bản thân anh mà quên đi mất giá trị của một người trong một tập thể.

Nhưng người ta chưa từng hiểu, để nghĩ cho tập thể, mỗi cá thể phải biết cách nghĩ cho bản thân. Peter Keating luôn đeo đuổi lời tán dương của người khác. Bạn hỏi Peter Keating muốn gì nhất, câu trả lời của có lẽ là “sự công nhận”, nhưng anh được gì ngoài đánh mất chính mình và kết thúc bằng một cuộc sống cô độc đáng thương? Toohey Ellsworth và Gail Wynand coi trọng và ham muốn quyền lực mà chưa bao giờ nghĩ rằng một người chỉ có thể có quyền lực khi xã hội cho họ cái quyền đó. Họ sống như một loài ký sinh, thuận theo dòng người và rơi vào cùng khổ khi dòng đời thay đổi. Mà ta cũng biết rồi, dòng đời luôn đổi thay như vậy đấy.

Vậy, vị kỷ, hay vị tha nhân?

Suối Nguồn nói về xã hội New York khoảng gần 100 năm trước, một xã hội thượng lưu, những con người đứng từ trên cao nhìn xuống không ngừng giằng xé nhau. Cuốn sách vạch trần một cách trần trụi sự đeo đuổi quyền lực và chà đạp lên cái tôi. Có lẽ trong chúng ta ai cũng sống trong một thế giới nhỏ mà ta cần thăng tiến, ta muốn có được quyền lực, muốn được coi trọng. Mỗi người chúng ta có lẽ đều sống trong một New York phiên bản cá nhân hóa, và vì vậy chúng ta nên thử đọc một lần về Howard Roark, để cứu rỗi chính chúng ta.

To say “I love you”, one must first know how to say the “I”. (Tạm dịch: Để có thể nói “Anh yêu em”, anh phải nói được từ “anh” trước đã.)

Khi ta chưa làm thỏa mãn được cái tôi của chính mình, chưa tự biết yêu, tự biết dành cho bản thân những lời tán tụng và động viên, thì chúng ta chưa biết tán tụng và động viên người khác một cách chân thành nhất. Khi ta chưa biết cách giải thoát chính ta khỏi sự cô đơn, thì ta chưa thể dựa dẫm vào ai khác làm cho ta khỏi cô đơn được. Nếu có, ta chỉ đang là một loài ký sinh, hút lấy hút để chất sống của một kẻ vị tha nhân khác. Nếu có, ta đang mưu cầu tình yêu thương, mà đôi khi có thể nhầm lẫn là lòng thương hại, hơn là cái tôi muốn được yêu chỉ đơn giản vì tình yêu.

Nên hãy nhớ, vị kỷ trước, rồi ta sẽ tự biết làm thế nào để sống vị tha nhân.

Một cuốn sách rất dày, đầy triết lý, nhưng dễ đọc và nhiều điều để ngẫm. Ayn Rand vô cùng tài tình trong cách xây dựng nhân vật — bà không chỉ tạo nhân vật làm cho mạch truyện hấp dẫn hơn, mà chính những triết lý của từng người với những góc nhìn khác nhau về lòng ích kỷ và sự vị tha đã làm nổi bật lên lý tưởng cuối cùng. Một cuốn sách đáng để đọc một lần, và với tôi thì đáng cho một vài lần nữa.

Và cũng chân thành cảm ơn nhóm dịch giả của NXB Trẻ đã vô cùng xuất sắc với bản dịch này.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s